प्रेमळ दमबाजी

तुम्हाला ह्या लेखाचे हेडिंग वाचून खूप आश्चर्य होत असेल.  पण हे खरे आहे. काय झाले ते मी सविस्तर सांगतो. सॉरी सविस्तर सांगितल्या शिवाय तुम्हाला ते समजणार नाही आणि सविस्तर सांगितल्याशिवाय मला ही रहावले जाणार नाही. तर झाल अस कि काल २५/१०/२०१० रोजी सायंकाळी ७.३० दरम्यान मी बाहेर घराच्या शोधात ( या बद्दल वेगळे लिहिणार आहे) पडलो होतो. तेथून पडल्यावर मी मोबाईल तपासाला तर त्यावर अनुजाताई( अनुक्षरे) आणि श्रीयुत सुरुश पेठे साहेब यांचा मिस कॉल दिसला. मला आश्चर्य झाला कि ह्या मेडम अचानक आपल्या देशात कशा उगवल्या. मी लगेच त्यांना  कॉल केला. “नमस्कार मेडम ………….”

“तुम्ही जसे आहात जेथे आहात लगेच निघून या. रिक्षाने या आम्ही वाट बघत आहोत.”

“अहो मेडम, तुम्ही मला दम देत आहात!” मी उत्तरलो.

“ते काही नाही, तुम्ही लागलीच येथे या!”

“हो आलो.” मी म्हटले.

मी लगेच घरी गेलो. बाईकची चावी घेतली घरी सांगितले मी अनुजा, पेठे साहेब व अनिकेत यांना भेटण्यासाठी जात आहे.

सांगितलेल्या जागी पोहोचलो  अनुजाने पाहता बरोबर”ते पहा कोष्टी साहेब आलेत.” म्हटले आणि “तुम्ही माझ्या साब्दाला मान देऊन लगेच धून आलात याबद्दल आनंद झाला अश्या म्हणाल्या.”

पेठे साहेब होतेच. पण अजून एक तरुण मुलगा बसला होता. त्याची ओळख करून घेतली तेव्हा कळले तो अनिकेत समुद्र नव्हता. तो होता आपला अनिकेत वैद्य.

त्यांच्याशी खूप गप्पा केल्या. थोड्या वेळाने अनुजा म्हणाली,” आपण काही तरी खायला मागवू या.”

मी पटकन म्हणालो, ” मी नाही खाणार कारण माझा आज उपवास आहे. सोमवार.”

पुनः अनुजाची दमबाजी सुरु झाली.”ते काही नाही तुम्हाला आता काही तरी खावे लागेलच.”

खूप आग्रह करवून घेणे बरोबर वाटत नाही. शेवटी मी शेंडविच चे एक पीस खाल्ले.

ज्यांचा आप आपसात काही संबंध नाही अशी हि ब्लॉगवाली मित्र मंडळी किती प्रेमळ असतात हे त्याचे उदाहरण.

म्हणूनच याला मी नाव ठेवले आहे “बिन भिंतीचे घर!”

दिवाळी – पण फटाक्याविना

मित्रांनो आता दिवाळी अगदी आपल्या दारावर उभी राहून दरवाजा ठोठावून घरात यायची वाट पाहत आहे. आताच माझ्या मनाला एक अप्रतिम विचार चाटून गेला आणि मी जागा होऊन ही पोस्ट लिहायला बसलो. तसा मी कधीच फटाके फोडत नाही, पण मला वाटले कि आपण आपल्या सर्व ब्लॉग मित्रांना आवाहन करून ही दिवाळी फटाक्याशिवाय  साजरी करण्याचा आग्रह का धरू नये? आखिर हमारा भी कोई रिश्ता है! ( आहे न?) आहेच. आणि हे सर्व ह्या बिन भिंतीच्या घरात राहणारे सर्व सदस्य मान्य करतीलच.अशी मला खात्री आहे.

तर मित्रांनो आज आपण सर्वांनी हा प्रण करावा, शपथ घ्यावी कि “हा  दिवाळीचा  सण आम्ही  सपरिवार फटाक्या शिवाय साजरा करू व शक्य तितक्या आप्त व  मित्र- मैत्रिणींना(?) तसे करण्याचा आग्रह धरू”

फटाके फोडल्याने आवाजाचे प्रदूषण तर होतेच पण वायू प्रदूषण खूप होते जे अत्यंत  घातक असते. विषारी वायू त्यातून बाहेर पडून वातावरणात पसरतात आणि श्वासावाटे आपल्या फुप्पुसांपर्यंत पोहोचतात. चुकी च्या पध्दतीने  फटाके फोडले तर आग लागण्याचा संभव असतो. आवाजाने लहान मुलं व वृद्धांना त्रास होतो.  याशिवाय पैस्याचा विनाकारण चुराडा होतो. त्यात काय आनंद मिळतो देवच जाणोत.

ह्या विचाराने त्रस्त होऊन आताच मी फेसबुक वर एक ग्रुप तयार केला आहे ज्याला नाव दिले आहे, “फटाक्यांशिवाय दिवाळी” आणि मित्रांना या दिवाळीला फटाके न फोडण्याचे आवाहन केले आहे. काही मित्रांना मी स्वतः सदस्य केले आहे. आपण सुध्दा त्या ग्रुपचे सदस्य व्हावे असे मी आवाहन करतो.

तर “फटाक्याशिवाय दिवाळी!”

बुटका माणूस

आपल्या देशात पूर्वीच्या काळातील इतिहासाचे बरेच पुरावे किल्ल्यांच्या रुपात अस्तित्वात आहे. जसे मुरड जंजिरा, मुंबईतील सायन चा किल्ला, वसईतील किल्ला, मध्यप्रदेशातील अशीरगड किल्ला असे बरेच किल्ले आज हि अस्तित्वात आहेत. माझा जन्म जळगाव जिल्ह्यातील यावल तालुक्यातील फ़ैज़पुर या गावचा आहे. १९६८ साली आम्ही सर्व, मोठे भाऊ नौकरी साठी नेपानगर या मध्यप्रदेशातील गावी गेल्यामुळे, राहायला गेलो. माझा जन्म १९५९ चा म्हणजे मी तेव्हा ९ वर्षाचा होतो.  नेपानगर या गावाजवळ बुऱ्हानपूर रस्त्यावर अशीरगड हा शिवाजी महाराजांच्या काळातील किल्ला आहे. त्या किल्ल्यावर आम्ही शाळेतील मित्र सायकल वर मला पूर्णतः आठवत नाही पण ८-९ मध्ये असू. माझ्या बरोबर माझे मित्र होते, प्रकाश चौधरी, कृष्णकांत किरंगे, रवींद्र पवार, विजय शाह आणखी हि असावेत पण नाव आठवत नाही आता.
किल्ल्यावर बर्याच आणि मोठ मोठ्या म्हणजे उंच असलेल्या पायऱ्या चढून जावे लागले होते. तेव्हा लहान असल्याने मजा येत होती म्हणून भराभर चढून ही गेलो. वर गेल्या वर त्या किल्ल्याचे स्वरूप व विस्तार बघून मी थक्क झालो. अबबबब किती उंच उंच भिंती, किल्ल्यावर विहिरी, मोठ मोठे दरवाजे. ते चित्र बघून माझे लहानसे मन थक्क झाले होते. विहिरीला  स्वच्छ व मधुर पाणी होते. विशेष म्हणजे उन्हाळ्याचे दिवस होते तरी ही  त्या किल्ल्यावरील विहिरीला पाणी होते. याचे आश्चर्य वाटत होते. त्या किल्ल्याचे जाड जाड व वजनदार दरवाजे.  इतकेच नाही तर त्यांच्या ज्या कड्या होत्या त्या ही  जाड होत्या. त्या दाराला आम्ही सर्व मित्रांनी हलवायचा प्रयत्न केला होता. पण नो सक्सेस. किल्ल्याचे मी प्रथमच दर्शन केले होते. त्यामुळे अचंभित होणे स्वाभाविकच होते. मला प्रश्न पडायचा की एव्हडी मोठीकडी, कुलूप अगडबंब दरवाजे कसे उघडले जात असतील. निश्चितच त्याकाळी मोठ मोठी ताकदवान आणि उंच मनसे तेव्हा असावीत. नाही तर किल्ल्याच्या भिंती कश्या तयार केल्या असतील. त्या ही डोंगरावर आणि एकावर एक दगड ठेऊन. हे काम तर आताच्या माशिनीने ही शक्य वाटत नाही. असे माझ्या बालमनाला तेव्हा वाटले होते.
तेव्हा पासून तो विषय माझ्या मनात होता. नंतर एकदा त्याबद्दल वडिलांकडे ह्या विषयावर चर्चा केली होती.  तेव्हा त्यांनी मला त्यांच्या लहानपणाची एक हकीकत सांगितली होती. त्यांचे वास्तव्य जळगाव जवळच्या पाळधी या गावी होते. खरे म्हणजे आम्ही मुळचे पाळधीकरच. वडिलांचा जन्म तेथीलच. त्यांनी सांगितले ते १०-११ वर्षाचे असतांना  जळगाव जवळील  एका किल्ल्यावर गेले होते. तेव्हा त्यांनी तेथे एक राक्षसासारखा उंच आणि धीप्पाड मनुष्य बघितला होता. त्याने वडिलांना कडे वर घेतले होते. ते तर घाबरून रडत होते. सांगायचा तात्पर्य असा की पूर्वी खूप उंच अशी मनसे अस्तित्वात होती. पूर्वी म्हणजे खूप पूर्वी नव्हे तर आता १००-१५० वर्षापूर्वी. त्याचा हा दुसरा  पुरावा.

माझे इंदोर शहरात वास्तव्य असतांना मी देवी अहिल्या यांच्या राजवाड्याला भेट दिली होती. तेव्हा तेथे त्या काळातील हत्त्यार मी पाहिली होती.  त्यांचे वजन व उंची बघून आताचा मनुष्य ते हाताळू शकणार का हीच शंका मनात आली. कमीत कमी ६ फुटी भाले होते. तलवारी कमीत कमी ४ फुटी तरी असतील. मला वाटते मनुष्य आपल्या

चिलखत

उंचीपेक्षा जास्त लांबीचा भला हाताळू शकत नाही. यावरून असे वाटते की तेव्हा मानव खूप उंच असावा.  याशिओवाय तेव्हा स्वतःच्या संरक्षणासाठी चिलखत घातली जात होती. ती लोखंडी होती. त्यांचे वजन ही खूप जास्त् असावे.  आताचा मानव ते परिधान करून लढू शकेल? अहो परिधान करून त्याचे वजन तरी पेलेल का हीच शंका वाटते.

मला वाटते हळू हळू मनुष्य लहान होत गेला असावा आणि पुढे ही त्याची उंची कमी होईल अशी शंका वाटते.

 

दिवाळी अंक- दीपज्योती

आपले सर्वांचे परिचित व या वयात हि देव काका म्हणून जालनिशीवर प्रसिध्द असलेले एक व्यक्तिमत्व. त्यांनी जालनिशीवर ऋतू व सणनुसार अंक प्रसिध्द केले आहेत. आजच त्यांचा दीपज्योती या नावाने दिवाळी अंक प्रसिद्ध झाला. मी सुध्दा एक घाईघाईने तयार केलेली कथा त्यांना पाठविली होती. ( अगदी शेवटच्या क्षणी कारण नंतर त्यांनी ती प्रकाशित केली नसती. आणि मी त्यांना पाठवितो म्हणून शब्द दिला होता.)त्यामुळे देव साहेबांचे अभिनंदन!

ब्लॉगस्पॉट वर इतक्या सुंदर तऱ्हेने साईट तयार करू शकतो हे मला माहित नव्हते. त्या अंकाची सजावट कांचन कराई( आणखी एक ब्लॉग मित्र ) यांनी केली असल्याचे दिसले. त्यांचे  हि मनापासून अभिनंदन करायला हवे.

फेसबुकचा धन्यवाद

मित्रांनो हल्ली सोसिअल साईट्स चा बोलबाला आहे. सध्या फेसबुक हि साईट सर्वात जास्त चालते असे वाटते. मी सुध्दा ह्या साईटवर आहे. ह्या साईट वर मला बरीच मित्र मंडळी भेटली. पण सर्वात महत्वाचे म्हणजे मी १९७७ मध्ये ११ वी पास झाल्यावर ज्या शाळेतून बाहेर पडलो त्या शाळेतील मित्र या साईटवर मला भेटली. इतकेच नव्हे तर मला त्या काळात म्हणजे १९७२ ते १९७७ मला ज्या  शिक्षकांनी शिकविले ते सुध्दा ह्या साईटवर भेटले हे आश्चर्यच म्हणावे लागेल. १९७७ म्हणजे आजपासून ३३ वर्षापूर्वी ते मला शिकवीत होते. त्यावेळी त्यांचे वय सुमारे ४० तरी असावे. यावरून आज त्यांचे वय सुमारे ७३-७४ तरी असेल. या वयात माझे शिक्षक नेट वर आहेत याचा मला अभिमान वाटतो. हे पहा मला केमिस्ट्री शिकविणारे शिक्षक. ह्यांचे नाव सुध्दा रवींद्रच होते. सारख्या नावाचे असल्याने आमचे जमत नव्हते. आता त्याकाळातील आठवणी येतात आणि हसायला होते. मी कायम वर्गात पहिला असायचो आणि सरांचा आवडता विद्यार्थी वेगळा होता.

श्री रविंद्र परांजपे सर्

हे आमचे गणिताचे व भौतिक शास्त्र शिकविणारे सर्.

श्री शर्मा सर्

सरमा सरांचा मी आवडता विद्यार्थी होतो.

ह्यांना बघून आपण परत लहान झाल्यासारखे वाटते. मला वाटते असे प्रत्येकाला होत असावे. आपल्या प्राथमिक शाळेच्या सरांना पाहून आपण पुनः शाळेत जातो कि काय असे वाटायला लागते. नाही का?

याच फेस बुक वर मी इतर हि काही मित्रांना शोधायचा प्रयत्न करीत आहे पण ते काही सापडत नाही. मी तर माझ्या हिंदीच्या ब्लॉगवर त्याच्या बद्दल पोस्ट सुध्दा टाकली होती. कोण जाणे तो जगातल्या कोणत्या कोपर्यात असेल आणि कंटाळा आल्यावर वाचेल. पण तसे काही घडले नाही. माझ्या कडे आज हि त्या मित्राचा फोटो आहे. फोटो सुध्दा मी ब्लोगवर टाकला होता. त्या पोस्ट ची लिंक येथे देत आहे.

http://ravindrakoshti.blogspot.com/2009/11/blog-post_08.html

कचरा- जरा विचार केला तर

आज कचरा हा प्रत्येक शहरासाठी फार मोठी डोकेदुखी ठरत आहे. रोज  शेकडो टन कचरा शहरात तयार होत असतो. त्याची विल्ळेवात कशी आणि कोठे लावावी हि स्थानिक

 

कचरा

 

स्वराज्य संस्थांना डोके दुखी ठरत आहे. शरांचा दररोज विस्तार होत असल्याने कचऱ्याची शहराबाहेरील जागा शहरामध्ये येऊन जाते. पुनः नवीन जागा शोधावी लागते. पुनः शहर वाढते. असे चक्र सुरु आहे.

काही शहरांमध्ये कचऱ्यापासून खात निर्मिती केली जाते. काही ठिकाणी वीज निर्मिती करण्याचे प्रयोग होत असल्याचे समजते. पण यातून समाधानपूर्वक काही होऊ शकत नाही.

पण जर आपण थोडा विचार केला व सहकार्य केले तर खारीचा वाटा सहज उचलता येऊ शकतो. नाही नाही असे घाबरून जाऊ नका.  मी काही केर उचलण्याचे म्हणत नाही. माझे म्हणणे तर जरा ऐकून घ्या. मग विचार करा.

 

भाज्या

 

आज शहरामध्ये प्रत्येकाच्या घरी टेरेस/ बाल्कनी किंवा गार्डन  असतेच. असेल तर त्यात झाडे लावली जातात.  आपण दररोज ज्या भाज्या आणतो त्यात पाले भाज्या असतात, फळभाज्या असतात. ह्या भाज्या कापल्यानंतर त्यातून जो केर कचरा निघतो तो चाकू ने बारीक कापून किंवा किसनी ने किसून ह्या झाडांना घातला तर झाडांना खात घातल्यासारखे होते. त्याने झाडांची वाढ चांगली होते. मी स्वतः हा प्रयोग केला आहे. येथे पुण्याला होत नाही. ह्याने अर्धा कचरा कमी होतो. समजा एका घरातून एका दिवसाला सर्वसाधारण पाने १ किलो कचरा निघत असेल तर त्यात भाजी

 

फळ

 

आणि फळे ह्यांचाच कचरा ६००-७०० ग्राम असू शकतो. हा आपण रोज फळ आणत असतो. त्यातील केळीची साल झाडांसाठी उत्तम खताचे काम करते. मी तर आंबयाची साल, पपई, टरबुज च्या सालीचा किस, चिकू ची साल, असे जवळ जवळ प्रत्येक फळाचे खत झाडांना घालत होतो.

तर मित्रांनो आपल्याकडे बाल्कनीमध्ये कुंड्या असतीलच, तर मी सुचविलेला प्रयोग कराच. खूप उपयोग होईल. झाडं चांगल्या प्रकारे वाढतील. त्यामुळे निसर्गाचे  रक्षण केल्यासारखे होईल.