देव मानुस

सांगली कोल्हापूर परिसरात पुराचे थैमान सुरू होते. सर्व दूर हाहाकार माजला होता. जणुकाही सागरच अवतरला होता अशी अवस्था झाली होती.

त्याच वेळी सोश्यल मिडिया वर काही पोस्ट वायरल झाल्या होत्या. “सर्व ठिकाणी पूराचे पाणी भरले आहे पण ३३कोटी देवांपैकी कोणीही मदतीला आले नाही” अशा आशयाची पोस्ट होती.

माझ्याकडे ही आल्या, वेगवेगळ्या ग्रुप वरून काही खाजगीवर. अशाच एका मित्राला मी प्रतिप्रश्न केला कि “पूरात अडकलेल्यांना मदतीला जे सामाजिक कार्यकर्ते, सेनेचे जवान,एन.डी.आर.एफ. चे जवान, प्रशासकीय अधिकारी धावून आले त्यांना कोण म्हणायचे.” हे जे अडीअडचणीत मदतीला धाऊन येतात हे त्या परमेश्वराचे दूतच असतात मित्रांनो. देवाने तो आहे हे सिद्ध करण्यासाठी स्वतः अवतरणे आवश्यक नसते. तो कुठे कुठे जाणार? कोणत्याही रूपात आपल्याला मदत मिळाली की झाले. देव कोणत्या न कोणत्या रूपाने मदतीला धावून येतोच.

पण तरी ही एक प्रश्न अनुत्तरित राहतोच. तो असा कि ” मग जी लोकं मरण पावली त्यांना का मदत मिळाली नाही. तेव्हा का देव धाऊन आले नाहीत?”

याबद्दल मतभिन्नता असू शकते.

पण माझ्या मते या जगात आलेल्या प्रत्येक जीवाला एकदा जावेच लागते. कोणाला आज, कोणाला उद्या किंवा कोणाला परवा. कोणीही अमरत्व घेऊन आलेले नाही.

तरी ही एक उपप्रश्न पडतोच. तो असा कि ह्यालाच का देवाने मदत देऊ केली त्याला का नाही? माझ्या मते देव सुद्धा प्राधान्यक्रम ठरवत असावेत. मग हा क्रम कशाच्या आधारावर ठरवला जात असणार? नाव, गाव, वय या गोष्टीचा काही संबंध नाही. मग राहिले एकच “काम”. म्हणजे चांगले किंवा वाईट काम. अर्थात चांगले म्हणजे पुण्ण्याचे आणि वाईट म्हणजे पापाचे. अर्थात हे माझे मत आहे. याच्यात ही दुमत असू शकते. असू शकते नाही मी म्हणतो असायलाच पाहिजे.

याला आणखी एका नजरेने पाहता येईल. ज्याची वेळ आली/ घटका भरली तो गेला.

ते काही ही असो.

पण हे मात्र नक्की कि जेव्हा जीवना- मरणाचा प्रश्न येतो तेव्हा जर कोणी मदतीला धावून आले आणि प्राण वाचविले तर तो आपल्यासाठी देव/ देवदूतच ठरतो.

असू देत. पण अनुभव आल्याशिवाय ते कळत नाही हे ही तितकेच खरे.

नाही तर ती माऊली होडीत बसल्यावर प्राण वाचविणार्या सैनिकांच्या पाया पडली तसती. हा व्हिडीओ त्याच वेळी वायरल झाला होता. नेशनल नेटवर्क वर सुद्धा दाखवला गेला होता.

गंभीर अपघातानंतर उचलून इस्पितळात घेऊन जातो तो देवदूत.

गंभीर आजारातून जे डॉक्टर प्राण वाचवतात ते देवदूत.

जटिल शस्त्रक्रिया पार पाडून प्राण वाचविणारे शल्यचिकित्सक/ सर्जन हे देवदूत.

यामुळेच तर या म्हणी प्रचलित झाल्या नाहीत न:

“देव तारी त्याला कोण मारी”

“जाको राखे साईयाँ मार सके न कोई.”

Advertisements

श्रद्धा

मला वाटते श्रद्धा ही कोणाची कोणावरही असु शकते. कोणाची देवावर, तर कोणाची गुरूवर, तर कोणाची आई-वडिलांवर इ.इ.

श्रद्धा ही जीवापाड केली जाते. त्यात कोणतेही प्रलोभन नसते. ज्याच्यावर श्रद्धा आहे त्याला ही कसला मोह नसतो किंवा ज्याची श्रद्धा आहे त्याला ही आपल्या श्रद्धेय कडून काही अपेक्षा नसते.

वारकरी हा असाच श्रद्धाळू. विठ्ठलावर निस्सीम प्रेम करणारा, सैकडों किलोमीटर चा प्रवास पायी करणारा. असा हा वारकरी. त्याचे देवाकडे काही ही मागणे नसते किंबहुना तो तशी अपेक्षा ही व्यक्त करित नाही. फक्त आपल्या विठ्ठलाच्या भक्तीत मग्न होऊन चालणे बस इतकेच.

बर असे ही नाही कि जितके वारकरी असतात ते धनाढ्य असतात. सर्व बिचारे सर्वसामान्य गरीब घरातील असतात. तरी ही ते देवाला काही मागत नाही किंवा देव ही त्यांना काही देत नाही. पण असे म्हणता येणार नाही कारण जो देवाची भक्ती करतो तो मनाने सुखी असतो.

आपल्याला देवळातून एखादा बाहेर पडताना दिसला की आपण लगेच विचारतो काय मागितले देवाकडे?

पण असे असते का? तर उत्तर आहे नाही. आपली ती समजूत असते कि देवाची पूजा करणारा नेहमी पूजा करतांना देवाला काही तरी मागतोच. काही नाही तर देवा मला सुखी ठेव हे तरी तो मागतोच. पण वारकरी तसी कसलीही अपेक्षा उराशी बाळगून नसतो.

उत्तर भारतात प्रसिद्ध “कावडिया” हा ही असाच एक संप्रदाय. महादेवावर निस्सीम प्रेम करणारा भक्त. देवाकडून कोणतीही अपेक्षा न ठेवता शैकडो किलोमीटर पायी चालत असलेला हा महादेवाचा भक्त. परवा टि.व्हि.वर पाहिले एक भक्त लोटांगण घालत जात होता. त्याला पत्रकाराने प्रश्न विचारला तु काय मागण्या साठी एव्हढा खडतर प्रवास करतोय. तर त्याने उत्तर दिले “काही नाही. बस देवावर श्रद्धा आहे.”

पत्रकाराने त्याला विचारले “एवढा मोठा. प्रवास तु असे लोटांगण घालत करू शकशील का?”

“देवावर श्रद्धा आहे. निश्चितच करणार.”

असे हे देवाचे भक्त. कोणालाही देवाकडून कसलीही अपेक्षा नाही. “ठेवीले अनंते तैसेचि रहावे मनी असु द्यावे समाधान”

मोबाईल क्रांती..

आज वर्तमान पत्रात एक बातमी वाचली. आपल्या देशात पहिला मोबाईल फोन कॉल ३१ जुलै १९९५ रोजी करण्यात आला होता. या घटनेला २४ वर्षे पूर्ण झाली. या काळात मोबाईल ची किती उत्क्रांती झाली असावी याची कल्पना ही करवत नाही. मे २०१९ मधील आपल्या देशातील मोबाईल ग्राहक संख्या तब्बल १अब्ज १६ कोटी १८ लक्ष ५९ हजार ६२१ इतकी प्रचंड आहे. त्यानंतर दोन महिने उलटले असून या संख्येत आणखी भर पडली असेल. १३० कोटी जनसंखेत ११६ कोटी पेक्षा जास्त लोकांकडे मोबाईल असणे हे मला वाटतं देश सम्रुद्ध झाल्याचे द्योतक आहे.

त्या बातमीमधे असे ही आहे कि आपल्या देशाच्या जीडीपी मधील ६.५ % वाटा एकट्या मोबाईलचा आहे. ग्राहक संख्येने भारताचा जगात दुसरा क्रमांक आहे. तसेच देशातील ३.२ कोटी नौकर्या फक्त मोबाईल क्षेत्रात आहेत. आहे न कमाल.

जागतिक स्तरावरील कंपन्या यामुळे च भारताकडे आकर्षित होतात. भारत ही फार मोठी बाजारपेठ आहे.

पण का प्रत्येकाला मोबाईल लागतो माहित नाही. फोन मुळात महत्त्वाचे काम करण्यासाठी असायला हवा. पण एवढी मोठी बाजारपेठ असल्याने व ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी नेटवर्क कंपन्या प्रलोभने देत आहेत. अहो सुमारे तीन वर्षापूर्वी २५० एमबी रोजचा डेटा घेण्यासाठी मला वाटते रू.५/- लागायचे. आज दिवसाला १.५ GB रू.५/- पेक्षाही कमी मधे मिळतो. त्यामुळे महिन्याचे पेकेज घेतले की काळजी नसते.

याला म्हणतात क्रांती.

पाऊस….

मित्रांनो, मागील काही वर्षापासून आपण पाहतो आहोत कि निसर्गाने आपल्याला बदलून घेतले आहे. पूर्वी 7 जूनला पाऊस येणार म्हणजे येणारच. वडील म्हणायचे उद्या पासून मृग नक्षत्र सुरु होतयं. पाऊस येईल उद्या. दर 15 दिवसांनी नक्षत्र बदलते. ….. नक्षत्र असतात. प्रत्येकाचे वेगळे वाहन असते. बेडूक वाहन असेल तर खूप पाऊस पडतो असे म्हणायचे आणि तसे व्हायचेही. कारण वर्षानुवर्षे ही परंपरा चालत आलेली आहे. पंचांगात दिलेले असतेच की हे. पूर्वी घरोघरी पंचांग असायचे. आता विज्ञान युगात आपण जगत आहोत. पंचांग आपण कुठ बघणार. त्याच्यावर विश्वास सुद्धा नसतो. पण ज्याप्रमाणे मानूस बदलत गेला न त्याच प्रमाणे निसर्ग ही बदलत गेला. आपण नैसर्गिक जगणे सोडले आणि निसर्गाने ही नैसर्गिक वागणे सोडले.

हल्ली पाऊसाच्या लहरीपणाने कळस गाठला आहे. वर्ष भराचा पाऊस येतो पण कसा? पावसाळ्यात दोन तीन वेळा येऊन वर्षाची सरासरी गाठतो. इतर वेळी कोरडाठाक असते वातावरण. दरवर्षी असच सुरू आहे. जेव्हा कमी कालावधीत जास्त पाऊस पडतो तेव्हा मुंबई म्हणा किंवा जगातील इतर कोणतेही शहर म्हणा त्यांची काय अवस्था होते हे आपण टि.व्हि. वरील बातम्यांमधे बघतच असतो. ही चित्र बघा. संपूर्ण मुंबई शहर जलमग्न होऊन गेले आहे. पण अस का होत? मुंबई शहर समुद्र सपाटीवर वसलेले आहे. म्हणजे समुद्राची व शहराची उंची सारखीच आहे. त्यामुळे मुंबई त जेव्हा जास्त प्रमाणात पाऊस पडतो तेव्हा समुद्रात भरती असते म्हणून शहराच्या गटारींचे पाणी समुद्र स्वतः त सामावून घेऊ शकत नाही. त्यामुळे शहरातील सांडपाणी व पाऊसाचे पाणी शहरात साठून शहर जलमय होते.

ह्या वर्षी जरा परिस्थिती चांगली आहे असे वाटते. तरी ही पाऊस उशिराच आला. पण जेव्हा पासून सुरू झाला आहे तेव्हा पासून सातत्याने सुरू आहे. खंड न पडू देता. जुलै महिन्यात जवळपास महिनाभर पाऊस पडत आहे. आजच बातमी वाचली कि पुणे शहरात फक्त जुलै महिन्यात रिकॉर्ड ब्रेक पाऊस झाला आहे.

मी दरवर्षी माझ्या ब्लॉगवर लिहित आलोय कि आता आपल्याला ही निसर्गासोबत बदलून घ्यायला हवे. तो विलंबाने सुरू होत असल्याने शेतकऱ्यांनी ही त्यानुसार शेतीचे वेळापत्रक बदलून घेणे योग्य आहे.

आता तर पावसाने संपूर्ण देशालाच व्यापून टाकले आहे. राजस्थानचा थोडा भाग वगळता संपूर्ण देश पावसाने व्यापलेला आहे. बघा हे चित्र.

आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिवस

आज २९ जुलै आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिवस.

या दिवसाचा उद्देश वाघांच्या नैसर्गिक अधिवासांच्या संवर्धनासाठी जागतिक पातळीवर प्रयत्न करणे, तसेच त्याबद्दल जनजागृती करणे आणि वाघांच्या संवर्धनासाठी येणाऱ्या समस्यांवर विचार करणे असा आहे.

विसाव्या शतकाच्या सुरूवातीला जगभरात सुमारे १,००,००० वाघ होते, सध्या ही सध्या सुमारे ३०६२ ते ३९४८ इतकी असल्याचा अंदाज आहे. यापैकी सुमारे २००० वाघ भारतीय उपखंडात आहेत. त्यामुळे या दिवसाचे महत्त्व भारतासाठी विशेष आहे. वाघांची संख्या झपाट्याने कमी होण्याची कारणे नैसर्गिक अधिवास नष्ट होणे, चोरटी शिकार इ. आहेत.( विकिपीडियावरुन)

शॉर्ट सर्किट..

मित्रांनो, मानसाला प्रगति केल्यापासून ज्या मूलभूत गरजांची नितांत गरज भासत आहे त्यात वीज हा महत्त्वाचा घटक आहे.

जसे जगण्यासाठी पंचमहाभूतांची गरज आहे. तशीच या मानवनिर्मित महाभूतांची ही गरज आता भासत आहे. वीज नसली तर मनुष्य आंधळा पांगळा होतो.जागच्या जागी थिजल्यासारखे होते त्याला. इतके महत्त्व आहे आपल्या जीवनात विजेचे.

पण मानवाने शोधलेल्या प्रत्येक गोष्टी जितक्या चांगल्या सिद्ध झाल्या आहेत तितक्याच त्या त्रासदायक सुद्धा ठरलेल्या आहेत. त्यांचा दुरूपयोग सुद्धा होऊ लागला आहे. जसे अणुऊर्जा. चांगल्या मानवतेच्या कामासाठी याचा शोध लावला गेला. पण पुढे अत्यंत दुरूपयोग…

वीजेचे ही तसेच. आपण प्रमाणात वापर केला तर काही ही त्रास होत नाही. मात्र अविचाराने वापर केला तर ती प्राणघातक ठरू शकते. हे अनेक दुर्घटनांनी सिद्ध केलेले आहे. आपण नेहमीच टि.व्हि.वर आणि वर्तमान पत्रात वाचतो रहिवासी इमारतीला शॉर्टसर्किट मुळे आग लागली किंवा व्यापारी संकुलाला शॉर्टसर्किट मुळे आग लागली. पण आपण कधी विचार करतो का हे शॉर्टसर्किट म्हणजे काय? व ते का होते. नाही न! कारण आपल्याला तितका वेळच नसतो. मानसाची मानसिकता अशी झाली आहे की जोपर्यंत स्वतःला एखाद्या घटनेची झळ पोहोचत नाही तोपर्यंत त्याबद्दल विचार ही करायचा नाही. असो.

मित्रांनो, आपण पावसाळ्यात जर पाऊस जोरात असेल तर आपल्या घरावरील पाऊसाचे पाणी दारासमोर साचायला सुरुवात होते. जास्त साचले तर ते घरात येण्याची शक्यता बळावते. म्हणून मग आपण त्या साचलेल्या पाण्याला मार्ग करून देतो. एक लहानशी गटार तयार करून. ह्या गटारीचा आकार आपण अंदाजित घेतो. लहान मोठी होते ती. पण त्या तात्पुरत्या गटारीचे लहान-मोठेपण आपण कसे ठरवतो. जर पाणी ओव्हर फ्लो होऊन बाहेर पडले तर लहान आणि गटार रिकामी राहिली तर मोठी. गटार लहान असेल तर पाणी गटारीच्या आजूबाजूच्या भिंती तोडून ओव्हर फ्लो होते. असेच मोठ्या कालव्याचे होते. त्यांचे संकल्पन करतांना जास्तीत जास्त किती पाऊस पडतो व किती पाणी वाहून नेणे आवश्यक असते याचा विचार होतोच. पण अचानक थोड्या वेळात जास्त पाऊस पडला, असे क्वचितच होत असते, तर मात्र कालव्याची क्षमता कमी पडते व कालव्याच्या भिंती तुटतात.

असेच वीजेच्या बाबतीत ही होते. घर असो वा कार्यालय जेव्हा नवीन तयार केले जाते तेव्हा वीजेचा किती वापर होईल याचा अभ्यास करून संकल्पन करून वापरात येणाऱ्या केबल व वायरी निवडल्या जातात. हे सर्व मुळ मालकाशी सल्ला मसलत करून केले जाते. ओव्हरलोडचा ही विचार केला जातो.

कालांतराने जर आणखी लोड वाढला तर त्या वायरी/केबल कमकुवत होत जातात. सततच्या ओव्हरलोड मुळे त्याची वीजवहन क्षमता कमी होत जाते. त्यांच्या वर जे पीव्हीसी/प्लास्टिक कोटिंग असते त्याची क्षमता कमी होते किंवा त्याला नुकसान पोहोचते. एक क्षण असा येतो जेव्हा कोटिंगचे आवरण फुटते आणि शॉर्टसर्किट होते. आग लागते. हे नवीन वायरिंग मधे ही होऊ शकते बर का? कारण तरूणाची ही एक विशिष्ट क्षमता असते. त्या पलीकडे त्याला ही सहन होत नाही.

म्हणून घरात/ कार्यालयात नवीन वीज उपकरणे बसवितांना योग्य तज्ञांचा सल्ला घेणे अत्यंत गरजेचे असते. थोडे पैसे खर्च होतात पण मोठे नुकसान होण्यापासून सुटका होते.

ऐतिहासिक क्षण…

आज आपल्या देशाने इतिहास घडविला आहे. परवा मानवाला चांद्रभूमी वर उतरायला 50 वर्षे झाली.

आज भारताने चंद्रयान -2 पाठवून एक इतिहास घडविला आहे. या अभूतपूर्व कामगिरी नंतर भारत जगातील 4 था देश बनला ज्याने चंद्रावर आपले यान पाठवले आहे.

या ऐतिहासिक कामगिरी बद्दल इस्रोच्या सर्व वैज्ञानिकांचे व इतर ही सर्व संबधितांचे मनःपूर्वक अभिनंदन.